Category: doanh nghiệp sản xuất giấy

Đại dịch Covid-19 vẫn chưa hoàn toàn biến mất tại nhiều quốc gia, nhất là những nơi có nguồn cung lẫn cầu lớn trong ngành giấy. Hiện tại doanh nghiệp sản xuất giấy ở Việt Nam vẫn còn gặp nhiều khó khăn.

Tổng quan 5 tháng đầu năm 2020

Nửa đầu năm nay, tâm dịch nằm ở các quốc gia và khu vực là trọng tâm về kinh tế của thế giới như Mỹ, Anh, Pháp, Italy, Đức, Canada, Trung Quốc…, đây cũng là các khu vực có nguồn cung, cầu chính về nguyên liệu sản xuất, vật tư, hoá chất, thiết bị, công nghệ, năng lực logistics, sản phẩm của ngành công nghiệp giấy. Các công ty giấy trong nước phụ thuộc khá nhiều về các nguồn nguyên liệu từ nước ngoài. Nhà máy Lee & Man phải nhập khẩu rất nhiều giấy phế liệu để sản xuất. Từ cuối tháng 5, làn sóng tâm dịch COVID-19 lại bùng phát mạnh ở các quốc gia có nền kinh tế mới nổi và trong top đông dân số của thế giới như Brazil, Nga, Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ, Mexico, Indonesia và một số quốc gia ở Trung Đông, Mỹ Latin.

Việc các quốc gia đóng cửa đường biên, thực hiện lệnh giới nghiêm, lệch cách ly xã hội trong một thời gian dài đã ảnh hưởng rất nhiều đến các hoạt động sản xuất, thương mại, du lịch, năng lực logistics… Đây cũng chính là những yếu tố gây ra nhiều thách thức cho ngành giấy Việt Nam cũng như các doanh nghiệp giấy. 

Công ty giấy Lee & Man có nhiều nhân viên người Trung Quốc, do đó đã phải thực hiện việc kiểm tra, cách ly theo quy định để phòng dịch. Những điểm sáng về công tác phòng chống dịch và dập dịch, dấu hiệu phục hồi của kinh tế nói chung và của ngành giấy nói riêng được thể hiện qua những con số khả quan của ngành giấy trong 5 tháng đầu năm 2020. Sản xuất giấy ước tính đạt sản lượng 1,85 triệu tấn, tăng trưởng 7,8%; xuất khẩu giấy đạt 656,9 nghìn tấn, tăng trưởng 97,4%; nhập khẩu giấy đạt 853,1 nghìn tấn, tăng trưởng 7,8% so với cùng kỳ 5 tháng đầu năm 2019. Trong đó giấy bao bì và giấy tissue tăng trưởng cả về sản xuất, xuất khẩu và nhập khẩu; còn giấy in, giấy viết, giấy in báo giảm mạnh.

Nhưng thách thức lớn nhất lại về lượng tiêu thụ, ước tính đạt 2,05 triệu tấn, giảm 4,1% so với cùng kỳ năm 2019, ngoại trừ giấy tissue và giấy đặc biệt tăng trưởng, còn lại các loại giấy quan trọng khác như giấy bao bì, giấy in, giấy viết, giấy in báo giảm mạnh.

Các doanh nghiệp sản xuất giấy FDI mong muốn nhà nước cho phép nhập khẩu giấy phế liệu để làm nguyên liệu sản xuất giấy.

Lo thiếu hụt nguyên liệu

4 doanh nghiệp FDI này gồm Công ty Cheng Loong Bình Dương Paper, Công ty Xương giấy Kraft Vina và công ty giấy Lee & Man Việt Nam và đều là những công ty có vốn đầu tư nước ngoài.

Lý do là loại nguyên liệu này đang là đầu vào để sản xuất giấy chủ yếu được nhập từ Mỹ, châu Âu, Nhật Bản và New Zealand để sản xuất bao bì, tôn sóng và các loại bìa gấp… Đây cũng là dòng nguyên liệu mà các công ty giấy trong nước đang tiêu thụ với số lượng cực lớn.

Năm 2017, Việt Nam sản xuất khoảng 2,8 triệu tấn giấy các loại. Trong đó, giấy in chiếm 11%, giấy làm bao bì chiếm 79% (tương đương với 2,22 triệu tấn)… Các doanh nghiệp lớn 100% vốn nước goài là các doanh nghiệp sản xuất giấy làm bao bì, trong đó có 4 doanh nghiệp FDI (nhà máy Lee & Man) kể trên chiếm cỡ 48% năng lực sản xuất bao bì của cả nước, với khoảng 1,85 triệu tấn.

Việt Nam hiện cho phép nhập khẩu 4 loại giấy nằm trong dải mã HS…1000; 2000, 3000 và 9000 có số thứ tự từ 11 đến 14 trong danh sách phế liệu được phép nhập khẩu từ nước ngoài làm nguyên liệu sản xuất. Trong đó, giấy phế liệu chiếm khoảng 84% tổng nguyên liệu dùng để sản xuất trong nước, trong đó có mã HS…9000 – là các loại giấy đã qua sử dụng được thu hồi về để tái chế.

Do đó, 4 doanh nghiệp giấy FDI kiến nghị giữ lại mã sản phẩm này trong danh mục các loại phế phẩm giấy được phép nhập khẩu. Các doanh nghiệp này khẳng định đây là loại giấy được sử dụng hiệu quả trong sản xuất giấy và bao bì, không gây tác hại đến môi trường và cũng không phải là nguyên nhân gây ra tình trạng ùn ứ hàng nghìn container rác thải ở cảng thời gian qua.

Thực tế, kể từ khi Chính phủ có lệnh kiểm soát rác thải ùn ứ tại cảng, không ít doanh nghiệp, Hiệp hội đã có văn bản “kêu cứu” và thể hiện mong muốn tiếp tục được nhập khẩu phế liệu.

Theo các doanh nghiệp sản xuất giấy, nguyên liệu hiện nay chủ yếu đều dựa vào nhập khẩu, khó có thể sử dụng nguồn nguyên liệu trong nước.

Vì sao phải nhập khẩu?

Việt Nam phải xuất khẩu gỗ nguyên liệu thô sang các nước và nhập lại bột giấy thành phẩm về làm nguyên liệu sản xuất giấy thành phẩm. Thêm vào đó, nguồn gỗ thô nguyên liệu dù đã được bổ sung với các loại rừng trồng nhưng vẫn chưa nhiều, do cạnh tranh với ngành chế biến gỗ.

Ông Trần Đức Thịnh, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Tân Mai cho biết, việc đầu tư các nhà máy giấy là nỗ lực của các doanh nghiệp giấy trong việc nội địa hóa thị phần giấy, giúp doanh nghiệp nội cạnh tranh với các doanh nghiệp nước ngoài như nhà máy Lee & Man tại thị trường nội địa. 

Thế nhưng tuỳ vào năng lực tài chính mà từng doanh nghiệp có kế hoạch thực hiện nhanh chậm khác nhau. Đối với những doanh nghiệp có nguồn vốn lớn và được nhiều ưu đãi như công ty giấy Lee & Man, dễ dàng cạnh tranh với các doanh nghiệp nội địa hơn. 

Dù doanh nghiệp giấy tự lực cánh sinh nhưng để phát triển được vùng nguyên liệu gỗ, phát triển sản xuất, đòi hỏi sự hỗ trợ, đồng hành từ chính sách để trồng rừng và phát triển công nghệ trong sản xuất đảm bảo cung ứng sản phẩm chất lượng cao và bảo vệ được môi trường. 

Bên cạnh đó, cần sự hợp tác giữa người dân với doanh nghiệp, đồng thời các doanh nghiệp trong ngành phải liên kết với nhau mới có thể hy vọng phát triển nhanh vùng nguyên liệu cho ngành tại chỗ, đáp ứng cho nhu cầu sản xuất sản phẩm chất lượng cao.Hiện tại, với quy trình sản xuất đi theo đường vòng như vậy, các công ty giấy trong nước phải chật vật cạnh tranh, không những không chủ động được sản xuất, kiểm soát được thị trường mà dễ dàng bị đánh bật trước các thương hiệu giấy ngoại. Đơn cử như giấy ngoại nhập từ Thái Lan, Indonesia, và Nhật Bản. Điều đáng lo ngại là giấy của các thương hiệu ngoại trội hơn hẳn sản phẩm giấy trong nước nên được người tiêu dùng lựa chọn. 

Theo các doanh nghiệp sản xuất giấy trong nước, sự biến động của giá cả bột giấy tại Trung Quốc ảnh hưởng ít nhiều đến tình hình giá nguyên liệu tại Việt Nam. 

Biến động giá bột giấy

Trung Quốc xem xét cấm nhập khẩu giấy tái chế (RCP) hoàn toàn vào năm 2020, buộc các nhà máy Trung Quốc đang phải đưa ra các giải pháp thay thế, trong đó việc nhập khẩu bột giấy tái chế là một lựa chọn khả thi. Nhu cầu bột giấy tái chế, chủ yếu là bột giấy từ hòm hộp carton sóng cũ (OCC) đã gia tăng rất nhanh tại thị trường Trung Quốc. Sản phẩm chủ yếu là do các nhà máy nhỏ trong nước và từ các nước Đông Nam Á, Ấn Độ, Đài Loan và Hàn Quốc sản xuất và cung cấp.

Trong khi đó, bột giấy tái chế từ OCC của Mỹ được đánh giá là loại có chất lượng cao nhất cũng được chào bán tại Trung Quốc. Các loại bột tái chế từ OCC của Mỹ được làm từ kraftliner và lề duplex kraft mới (DLK), có giá 600- 650 USD/tấn, khách hàng Trung Quốc đang cho mức giá này là quá cao. Nhà máy Lee & Man hiện vẫn sử dụng lượng lớn giấy tái chế nhập khẩu từ các nước. Công ty giấy Lee & Man là một trong các doanh nghiệp giấy FDI lớn đầu tư vào thị trường Việt Nam.

Các doanh nghiệp giấy ở các nước châu Á thuộc sở hữu của các công ty Trung Quốc đang tìm cách gia tăng sản xuất bột tái chế ở các nước này và nhập khẩu trở lại Trung Quốc. Có nhiều nhà sản xuất giấy bao bì đã nhập khẩu bột tái chế OCC của Mỹ và trộn lẫn với bột tái chế từ OCC thu gom trong nước để sản xuất. Nhưng do chất lượng bột tái chế từ OCC thu gom trong nước của Trung Quốc còn kém nên nhiều nhà máy đã nhập khẩu bột giấy tái chế mà họ tự sản xuất ở nước ngoài. 

Nhập khẩu RCP của Trung Quốc trong năm 2015 đã đạt mức cao kỷ lục là 29 triệu tấn. Việc ban hành lệnh cấm nhập khẩu RCP sẽ gây tác động rất lớn đến ngành công nghiệp giấy của Trung Quốc, vì số lượng thu gom RCP trong nước không đủ đáp ứng nhu cầu sản xuất. Một số nhà sản xuất lớn của Trung Quốc đã báo cáo và đang xem xét xây dựng các nhà máy bột giấy và bột giấy tái chế ở các nước châu Á, châu Âu và Mỹ.Do nhu cầu về bột giấy tái chế đang phát triển mạnh nên Chính phủ Trung Quốc đang cân nhắc điều chỉnh quy định thương mại trong việc nhập khẩu bột giấy tái chế. Các nguồn tin thông báo rằng các nhà chức trách Trung Quốc đang tìm kiếm phản hồi từ các hiệp hội giấy và các công ty giấy về dự thảo quy định tiêu chuẩn cho sản phẩm.