ngành sản xuất giấy Archives

Doanh Nghiệp Ngành Sản Xuất Giấy Muốn Phát Triển Phải Cần Gì?

Doanh nghiệp ngành sản xuất giấy trong nước còn gặp nhiều khó khăn về vốn đầu tư và công nghệ để có thể cạnh tranh với các doanh nghiệp nước ngoài.

Những hạn chế của doanh nghiệp nội

Theo báo cáo của VCCI, 75% doanh nghiệp sản xuất ở Việt Nam đang sử dụng máy móc lỗi thời và lạc hậu. Dựa trên thống kê của VPPA – Hiệp hội giấy và Bột giấy Việt Nam, doanh nghiệp giấy tại Việt Nam chủ yếu là các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Công nghệ sản xuất đã lỗi thời, trong khi máy móc không đạt yêu cầu về chất lượng nên rất “ngốn” năng lượng. Bên cạnh đó, nhiều nhà máy không có khả năng xử lý nước thải. Do hạn chế công nghệ, nhiều công đoạn trong quy trình sản xuất phải thực hiện thủ công, làm giảm năng suất lao động và tăng rủi ro sai sót trong kỹ thuật.

Công ty giấy có vốn đầu tư lớn chưa chắc đáp ứng về mặt công nghệ tốt. Điển hình là một nhà máy giấy có vốn đầu từ 5.000 tỉ đồng với công suất dự kiến lên đến 200.000 tấn/năm bị phát hiện bỏ hoang ở Quảng Ngãi. Trước đó, một nhà máy với vốn đầu tư 3.000 tỉ đồng ở Long An không thể đi vào hoạt động do nhiều trục trặc trong quá trình 9 năm xây dựng.

Cuộc đua công nghệ giấy hiện nay thuộc về một số nhà máy có quy mô lớn, đa phần là các doanh nghiệp sản xuất giấy FDI. Nhà máy Lee & Man là một ví dụ điển hình vì ngay khi khởi công tại Hậu Giang, nhà máy giấy này đã chi hơn 650 triệu USD cho dây chuyền sản xuất giấy bao bì hiện đại thế giới từ những nhà cung cấp thiết bị sản xuất giấy hàng đầu như Cộng hòa Áo, Thuỵ Điển, Mỹ, Đức… Dây chuyền có công suất lên 420.000 tấn/năm và được dự định sẽ nâng lên 1.420.000 tấn/năm. Việc tự động hóa hệ thống cũng giúp nhà máy tiết kiệm đáng kể nước và nhiên liệu. Đại diện công ty Lee & Man Việt Nam cho biết, tất cả các thiết bị của nhà máy đều mới 100%, được nhập trực tiếp từ Châu u và các nước khu vực G7.

Hơn nữa, công ty giấy Lee & Man còn đầu tư một lò hơi công suất 250T/h, 1 tuabin công suất 50MW, sử dụng công nghệ lò hơi tầng sôi tuần hoàn và công nghệ xử lý khí thải lưu huỳnh bằng đá vôi, lọc bụi bằng túi vải, hệ thống xử lý NOx trong khí thải nhà máy nhiệt điện nhằm tiết kiệm nhiên liệu, đồng thời bảo vệ môi trường. Nhờ vậy mà các thông số về môi trường của nhà máy đều đạt chuẩn của nhà nước, chất lượng nước thải sau xử lý cũng tốt hơn các công ty trong tỉnh và các nhà máy giấy khác.

Doanh Nghiệp Ngành Sản Xuất Giấy Muốn Phát Triển Phải Cần Gì? - 2

Ngành Sản Xuất Giấy Gặp Khó Khăn Vì Giấy Phế Liệu

Là một trong những đơn vị nhập khẩu giấy phế liệu lớn nhất trong ngành sản xuất giấy, nhà máy giấy Lee & Man gặp không ít khó khăn khi có những quy định khắt khe hơn về nhập khẩu nguyên liệu sản xuất giấy.

Vấn đề nhập khẩu giấy phế liệu

Hiện trạng công ty giấy đầu tư sản xuất bột giấy để xuất khẩu từ giấy phế liệu nhập khẩu không chỉ gây khó khăn cho ngành giấy nội địa mà còn tiềm ẩn nguy cơ về môi trường nếu không sửa đổi quy định.

Theo thông tin từ Hiệp hội Giấy và Bột giấy Việt Nam (VPPA), từ cuối năm 2017, một số doanh nghiệp giấy của nước ngoài và Việt Nam tìm cách liên doanh để sản xuất bột giấy tái chế (tức là đánh tơi giấy phế liệu, qua các quá trình làm sạch sơ bộ, sau đó xeo thành tấm, cuộn, hay ép thành khối bột giấy) để xuất khẩu.

Lý giải nguyên nhân của hiện tượng này, VPPA cho rằng là do một số nước trong khu vực thực hiện siết chặt việc kiểm soát môi trường, nâng cao hiệu quả hoạt động của ngành giấy, khuyến khích doanh nghiệp sản xuất giấy (nhà máy Lee & Man) đầu tư mở rộng với công nghệ hiện đại, cũng như đầu tư ra nước ngoài để xuất khẩu giấy trở lại. Đồng thời, thắt chặt việc cấp phép nhập khẩu giấy phế liệu làm nguyên liệu sản xuất, nên các doanh nghiệp thiếu nguyên liệu để sản xuất, cũng như thiếu hụt giấy thành phẩm, đặc biệt là giấy bao bì công nghiệp.

Hiện nay, cả nước có khoảng 300 doanh nghiệp ngành giấy với năng lực sản xuất đạt khoảng 200.000 tấn bột giấy mỗi năm. Tuy nhiên, không có doanh nghiệp sản xuất bột thương phẩm lớn, do đó các doanh nghiệp sản xuất giấy (công ty Lee & Man) không chủ động được nguồn nguyên liệu.

Được biết, nguyên liệu sản xuất bột giấy là dăm gỗ thì Việt Nam lại xuất khẩu với giá trị thấp, sau đó lại nhập khẩu bột giấy, giấy với giá cao. Đã có thời điểm giá xuất khẩu dăm gỗ của Việt Nam chỉ khoảng 110 – 120 USD/tấn trong khi giá nhập khẩu bột giấy ở mức giao động từ 800 – 900 USD/tấn.

Để sản xuất ra 1 tấn bột giấy thành phẩm, cần tới 1,2-1,3 tấn giấy phế liệu hoặc 4,1-4,3 tấn gỗ. Thế nhưng giấy phế liệu có sẵn trong nước được sử dụng lại chiếm phần nhỏ. Lý do là Việt Nam chưa có quy định và tiêu chuẩn cho công nghiệp tái chế ở Việt Nam, hệ thống pháp lý liên quan đến hoạt động thu gom vật liệu tái chế chậm phát triển và chưa có chính sách khuyến khích hoạt động thu gom và tái chế.

Ngành Sản Xuất Giấy Gặp Khó Khăn Vì Giấy Phế Liệu - 2

Thế Mạnh Của Doanh Nghiệp FDI Ngành Sản Xuất Giấy

Được đầu tư từ công ty nước ngoài, nhà máy giấy Lee & Man sở hữu những ưu điểm vượt trội về quy mô, nguồn vốn lớn, công nghệ hiện đại hơn so với các doanh nghiệp nội địa trong ngành sản xuất giấy.

Cuộc chơi của những “ông lớn”

Dự án nhà máy giấy công suất lớn trong nước vẫn chưa được triển khai đúng hạn. Đơn cử, Công ty cổ phần Giấy An Bình Việt Nam đầu tư nhà máy sản xuất giấy hiện đại, có quy mô lớn với công suất 500.000 tấn sản phẩm/năm, tổng vốn đầu tư 3.600 tỷ đồng. Công ty giấy được xây dựng trên diện tích khoảng 17 ha tại Khu công nghiệp Bàu Bàng (Bình Dương) từ cuối năm 2014, theo kế hoạch sau 2 năm sẽ hoàn thành giai đoạn I với công suất thiết kế khoảng 100.000 tấn/năm.

Đến nay, nhà máy đã hoàn thành nhiều hạng mục xây dựng và đầu tư một trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) khá hiện đại. Tuy nhiên, hạng mục quan trọng nhất là đầu tư, lắp đặt dây chuyền, thiết bị sản xuất lại chưa hoàn thành. Trong khi đó những doanh nghiệp lớn như công ty Lee & Man được đầu tư mạnh về quy mô lẫn sản xuất, chiếm ưu thế so với các nhà máy trong nước.

Theo chuyên gia ngành giấy, nhu cầu giấy của Trung Quốc rất lớn, là cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam đẩy mạnh sản xuất, mở rộng đầu tư. Tuy nhiên, có một thực tế là, “miếng bánh” này chủ yếu thuộc về các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), nhiều doanh nghiệp đã xuất 100% sản phẩm sang thị trường Trung Quốc và là khối doanh nghiệp giấy đang tích cực nhất trong việc mở rộng sản xuất.

Một nhà máy sản xuất giấy khác thuộc nhà máy Lee & Man Việt Nam (do Tập đoàn Lee & Man Paper Hồng Kông – Trung Quốc làm chủ đầu tư với 100% vốn nước ngoài) ở Hậu Giang với công suất 420.000 tấn/năm, cũng đang được xây dựng. Theo dự báo, doanh nghiệp FDI có nhiều thế mạnh đầu tư, mở rộng sản xuất và họ sẽ chiếm hơn 50% thị phần ngành giấy trong vài năm nữa.

Thế Mạnh Của Doanh Nghiệp FDI Ngành Sản Xuất Giấy - 2

Ngành Sản Xuất Giấy Đối Mặt Với Khủng Hoảng Như Thế Nào?

Từ sau tết 2020, ngành sản xuất giấy thế giới nói chung, Việt Nam nói riêng đều phải đối mặt với các khủng hoảng.

Thiếu hụt nguyên liệu đầu vào

Ngành Giấy Việt Nam nói riêng và Châu Á nói chung đang nhập khẩu giấy thu hồi (OCC, SOP, ONP…) chủ yếu từ Mỹ và các nước Châu Âu, nhưng khi các khu vực này đóng cửa, đồng nghĩa sẽ kéo theo tình trạng thiếu nguyên liệu cho các doanh nghiệp sản xuất giấy trong nước.

Theo thông tin từ Hiệp hội Giấy và Bột giấy Việt Nam (VPPA), từ đầu tháng 3 tới nay đã xuất hiện tình trạng đầu cơ thu mua hàng loạt giấy thu hồi nội địa làm cho giá lề OCC tăng liên tục sau mỗi 2-3 ngày/lần và hiện nay đã có nhiều công ty sản xuất bao bì giấy phía Bắc phải mua tới giá 4.000.000đ/tấn, tăng cao so với cùng kì năm ngoái.

Trong khi đó giá giấy thành phẩm chỉ mới tăng khoảng 200.000 – 300.000đ/tấn. Thực trạng này tạo áp lực rất lớn cho các nhà máy giấy Lee & Man hay tương tự, làm giá giấy thành phẩm (chắc chắn sẽ còn tiếp tục tăng cao trong thời gian tới), khi mà thị trường Trung Quốc vẫn có nhu cầu nhập khẩu nguyên liệu giấy và giấy lớn.

Lượng cầu giảm mạnh

Từ sau tết, nhiều DN sản xuất bao bì trong tình trạng đơn hàng sụt giảm mạnh, mức giảm lên đến 30%-50%. Các nước lớn hạn chế thông quan nhập khẩu, khiến nhiều doanh nghiệp không xuất được hàng, nguồn cầu giảm. Công ty Lee & Man với thế mạnh xuất khẩu, thế nhưng trong thời điểm này gặp không ít khó khăn do giao thương đình trệ.

Theo Hiệp hội Giấy và Bột giấy Việt Nam (VPPA) cho biết, hiện các nhà cung cấp giấy phế liệu cho Việt Nam hủy đơn hàng rất nhiều. DN ngành giấy chiu tác động bởi đầu vào lẫn đầu ra sản xuất. Chưa kể nguồn nguyên liệu thiếu hụt, kì hạn thanh toán nợ ngân hàng… trở thành gánh nặng cho nhiều doanh nghiệp lúc này. Nhà máy giấy Lee & Man từ đầu mùa dịch đã thực hiện biện pháp cách ly, hạn chế đối với các nhân viên người Trung Quốc, đồng thời cần phải đảm bảo nhà máy vận hành ổn định.

Qua khó khăn này là bức tranh bộc lộ những yếu điểm của ngành, nhất là tình trạng phụ thuộc quá nhiều vào nhập khẩu nguyên liệu bột giấy. Trong tổng số các nguồn nguyên liệu sản xuất giấy thì có tới 70% là từ giấy loại, trong đó gần 50% số nguyên liệu này phải nhập khẩu, 50% còn lại là từ việc thu gom giấy tái chế nhưng còn nhỏ lẻ.

Ngành Sản Xuất Giấy Đối Mặt Với Khủng Hoảng Như Thế Nào? - 2

Ưu Thế Của Nhà Máy Giấy Lee & Man

Đánh giá thông qua các nổ lực, nhà máy giấy Lee & Man Việt Nam có nhiều điểm mạnh so với các doanh nghiệp ngành sản xuất giấy trên toàn quốc.

Điểm mạnh ở Lee & Man

Nhà máy giấy Lee & Man Việt Nam có mạng lưới phân phối đều và rộng khắp trên toàn quốc với khả năng duy trì và phát triển hệ thống phân phối đạt hiệu quả cao, thương hiệu mạnh trên toàn quốc và trong khu vực, chất lượng sản phẩm tốt và phù hợp, hệ thống marketing, bán hàng, phân phối chuyên nghiệp.

Nhà máy Giấy bao bì Lee & Man được xây dựng tại khu công nghiệp Phú Hữu A, huyện Châu Thành, tỉnh Hậu Giang. Đây là dự án 100% vốn đầu tư của tập đoàn Lee & Man, do Công ty Giấy Lee & Man Việt Nam thực hiện với vốn đầu tư giai đoạn 1 hơn 300 triệu đô la, bao gồm Nhà máy sản xuất giấy bao bì cao cấp công suất 420.000 tấn/năm, trạm phát điện, Nhà máy xử lý nước thải và các công trình phụ trợ.

Tập đoàn Lee & Man Hongkong đã chọn cụm CN Phú Hữu A (thị trấn Mái Dầm) thuộc tỉnh Hậu Giang làm địa điểm xây dựng nhà máy sản xuất của mình. Lý do chọn mảnh đất nơi đây để xây dựng nhà máy giấy Lee & Man thuộc Công ty TNHH Giấy Lee & Man Việt Nam là vì Hậu Giang là một tỉnh nằm trên tuyến lưu thông của tiểu vùng Tây Sông Hậu. Nhờ vào vị trí đắc địa, Hậu Giang có điều kiện thuận lợi để kết nối với các tỉnh trong khu vực. Đặc biệt, liền kề Cần Thơ, Hậu Giang được thừa hưởng những thế mạnh về logistic, cơ sở hạ tầng, trình độ khoa học công nghệ,… của thành phố trọng điểm khu vực Tây Nam Bộ này.

Lee & Man đã có những đóng góp đáng kể cho sự phát triển của Hậu Giang nói riêng và cả nước ta nói chung. Năm 2019, doanh nghiệp Lee & Man trong ngành giấy đã đóng góp cho ngân sách địa phương hơn 100 tỷ đồng; đồng thời thường xuyên quyên góp vào quỹ an sinh phúc lợi tỉnh Hậu Giang, hỗ trợ chính quyền tỉnh xây dựng những cơ sở vật chất thiết yếu như trường học, bệnh viện, trạm xá, nhà tình thương…

Ngoài ra, một điểm sáng của nhà máy Lee & Man trong ngành sản xuất giấy mà ta phải kể đến là tấm gương doanh nghiệp đầu tư vào phát triển bền vững. Công ty sản xuất bao bì giấy Lee & Man chính là doanh nghiệp tiên phong trong việc thay đổi cơ cấu nguyên liệu sản xuất giấy với 95% nguồn nguyên liệu đến từ giấy tái chế, cổ vũ nhiều doanh nghiệp sản xuất giấy khác trong nước thay đổi.